“Tarife artışlarındaki geçici duraklamanın ticaretteki daralmayı hafifletmesine karşın, güçlü aşağı yönlü riskler varlığını sürdürüyor.” Bu ana başlık üzerinden tanıtımı yapılan söz konusu raporun nüvesi niteliğindeki değerlendirme ve tahminleri paylaşıyoruz.
Dünya Ticaret Örgütü (WTO), küresel mal ve hizmet ticaretine ilişkin güncel projeksiyonlarını içeren “Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikleri (Global Trade Outlook and Statistics)” raporunu 16 Nisan’da yayımlamıştır. Rapor içeriğinden manşet olarak çektiğimiz hususlar aşağıda yer almaktadır:
– 2025 yılının başlarındaki projeksiyonlarda, dünya ticaretindeki genişlemenin 2025 ve 2026 yıllarında da devam etmesi beklenmekteydi. Fakat Ocak ayından bu yana açıklanan ve uygulamaya geçirilen yeni tarife artışları, uluslararası ticaretteki gidişatın yeniden değerlendirilmesini gerektirmiştir. Bu bağlamda, hem mal hem hizmet tarafında ticaret büyümesine ilişkin tahminler aşağı yönlü revize edilmiştir. Mal ticaretindeki revizyon hizmet ticaretindeki revizyona göre daha sert olmuştur.
– Tahminler, temel (baseline) ve düzeltilmiş (adjusted) olmak üzere iki alternatif senaryo üzerine inşa edilmiştir. Temel senaryoda, önceki düşük tarife ortamının süreceği ve ticaret politikasında sadece sınırlı bir belirsizlik olacağı varsayılmıştır. İkinci senaryoda ise temel senaryo kapsamındaki tahminler, 14 Nisan 2025 tarihi itibarıyla yürürlükte olan gümrük tarifelerini yansıtacak şekilde düzeltmeye tabi tutulmuştur.
– Tahminlere bakıldığında, tarifeler ile ticaret politikasındaki belirsizliklerin özellikle mal ticaretindeki büyüme tahminlerine çok sert şekilde yansıdığı görülmektedir.
– Temel senaryoya göre; dünyadaki mal ticareti büyümesi 2025 ve 2026 yılları için sırasıyla %2,7 ve %2,9 olarak, aynı yıllar için hizmet ticareti büyümesi %5,1 ve %4,8 olarak tahmin edilmektedir. Küresel GSYH büyümesinin ise 2025 yılında %2,8 ve 2026 yılında %2,6 seviyelerinde gerçekleşmesi beklenmektedir.
– Düzeltilmiş senaryoya göre; küresel mal ticaretinin 2025 yılında %0,2 daraldıktan sonra 2026 yılında %2,5 genişlemesi, küresel hizmet ticaretinin aynı yıllarda sırasıyla %4,0 ve %4,1 büyümesi beklenmektedir. Küresel ekonominin ise 2025 yılında %2,2 ve 2026 yılında %2,4 büyüyeceği tahmin edilmektedir.
– Düzeltilmiş senaryo kapsamında bölge bazlı oluşturulan projeksiyonlara bakıldığında, tarifelerin en olumsuz etkileyeceği bölgenin Kuzey Amerika olacağı görülmektedir. 2025 yılında; Kuzey Amerika bölgesinin mal ihracatının %12,6 ve ithalatının %9,6 azalması, böylece bölgenin dünya ticaret büyümesini 1,7 yüzde puan aşağıya çekmesi beklenmektedir. Asya bölgesi dış ticaret hacminin de 2024 yılına kıyasla önemli düzeyde gerileyeceği (2024 yılında %8,0 ve %4,4 olan ihracat ve ithalat artış oranlarının %1,6’ya gerileyeceği) ve dünya ticaret büyümesine katkısının 0,6 yüzde puan ile sınırlı düzeyde kalacağı tahmin edilmektedir. Diğer taraftan, 2023 ve 2024 yıllarında dünya ticaret büyümesine negatif katkı veren Avrupa’nın 2025 yılında sınırlı düzeyde de olsa pozitif katkı sunması beklenmektedir. Avrupa’nın mal ihracat ve ithalatının 2025 yılında sırasıyla %1,0 ve %1,9 artacağı öngörülmektedir.
– Hizmet ticaretine bakıldığında, mal ticaretinde beklenen daralmanın yük taşımacılığı ve lojistik hizmetlerine yönelik talebin de azalmasına yol açacağı öngörülmektedir. Düzeltilmiş senaryo kapsamındaki projeksiyonlara göre, taşımacılık tarafındaki büyümenin %0,5 ile sınırlı kalacağı tahmin edilmektedir. Uluslararası seyahat talebi ise ekonomik koşullardaki değişiklikler, siyasi istikrar, sağlık veya güvenlik kaygıları, döviz kurlarındaki beklenmeyen değişimler ile ilgili olarak keskin bir dalgalı eğilime maruz kalabilecektir. Bu alandaki büyüme oranı, düzeltilmiş senaryoya göre %2,6 olarak tahmin edilmektedir. Hizmetler sektöründeki diğer kategorilerde de genel olarak benzer zayıflıkların yaşanabileceği değerlendirilmektedir.
– Söz konusu tahminlere yönelik riskler, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından duyurulan ama sonrasında askıya alınan tarifelerin yeniden yürürlüğe girmesi ve ticaret politikasındaki belirsizliklerin ABD harici ülkeler arasındaki ticari ilişkilere de yayılmasıdır. Oluşturulan modelin sonuçlarına göre; bahse konu birinci ihtimalde (ABD’nin başlangıçta açıkladığı yüksek tarife oranlarını tüm ticaret partnerleri için uygulamaya geçirmesi ihtimalinde), dünya mal ticaretindeki daralmanın 2025 yılında 0,6 yüzde puan daha fazla gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Buna ek olarak ikinci ihtimalin (ticaret politikası belirsizliklerinin ABD dışındaki diğer ülkelerin karşılıklı ilişkilerine de yansıması ihtimalinin) de gerçekleşmesi halinde, dünya mal ticaretindeki daralmanın 2025 yılında 0,8 puan daha artacağı öngörülmektedir. Sonuç olarak; model kapsamındaki her iki ihtimalin birlikte gerçekleşmesi durumunda, düzeltilmiş senaryodaki %0,2’lik daralma oranı üzerinde toplamda 1,4 yüzde puan ilave negatif etki oluşacak ve nihai daralma oranı %1,6’ya çıkacaktır.
– 2024 yılında dünyadaki mal ihracatının değeri, Avrupa Birliği (AB) içindeki ticaret dâhil olmak üzere, %2 oranında artarak 24,4 trilyon dolara yükselmiştir. En büyük ihracatçı ülkeler sıralamasında ilk beş sırada 3,6 trilyon dolar ile Çin, 2,1 trilyon dolar ile ABD, 1,7 trilyon dolar ile Almanya, 921 milyar dolar ile Hollanda ve 707 milyar dolar ile Japonya yer alırken; 262 milyar dolar ihracat gerçekleştiren Türkiye listenin 30. sırasında bulunmaktadır. İthalatı en fazla olan ilk beş ülke ise 3,4 trilyon dolar ile ABD, 2,6 trilyon dolar ile Çin, 1,4 trilyon dolar ile Almanya, 816 milyar dolar ile İngiltere ve 812 milyar dolar ile Hollanda olmuştur. Türkiye, 344 milyar dolar ile en fazla ithalat gerçekleştiren ülke durumundadır.
– 2024 yılındaki hizmet ihracatının değeri %9 artışla 8,7 trilyon dolar seviyesine ulaşmıştır. ABD, 1,1 trilyon dolar ihracat ve 787 milyar dolar ithalat hacmi ile her iki tarafta da dünya ölçeğinde ilk sırada yer almaktadır. İhracat tarafında ABD’yi İngiltere (645 milyar dolar), İrlanda (519 milyar dolar), Almanya (465 milyar dolar) ve Çin (444 milyar dolar) takip etmektedir. İthalat tarafında ABD’nin ardından 608 milyar dolar ile Çin, 550 milyar dolar ile Almanya, 467 milyar dolar ile İrlanda ve 399 milyar dolar ile İngiltere gelmektedir. Türkiye ise hizmet ihracatında 115 milyar dolar ile 22. sırayı alırken, hizmet ithalatında ilk 30 ülke arasında bulunmamaktadır.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard&Poor’s (S&P), 25 Nisan Cuma gecesinde Türkiye’nin kredi notuna ilişkin kararını açıkladı. Buna göre, Türkiye’nin yabancı para birimi cinsinden uzun...
